Tôi nhớ như in cái ngày tháng 8 năm 2017, khi tôi ngồi trong văn phòng tại Riyadh, nhìn dòng chữ "Nợ công Mỹ vượt 20 nghìn tỷ USD" nhảy lên màn hình Bloomberg. Lúc đó tôi 36 tuổi, đang làm trưởng nhóm phân tích tại một ngân hàng, và tôi vừa đầu tư 10.000 USD vào Bitcoin. Không phải vì tôi tin vào sự kỳ diệu của blockchain — tôi tin vào sự sợ hãi. Sợ hãi trước một hệ thống tiền tệ mà ở đó, không ai có thể ngăn cản máy in chạy.
Bảy năm sau, câu chuyện vẫn vậy. Nhưng có điều gì đó đã thay đổi. Lần này, không chỉ là những kẻ theo chủ nghĩa tự do như tôi đang nói về điều đó. Những quỹ đầu tư lớn nhất thế giới, những người quản lý tài sản trị giá hàng trăm tỷ, họ cũng đang nói. Và họ đang hành động.
Hook — Con số 35 nghìn tỷ và sự im lặng đáng sợ
Ngày 2 tháng 6 năm 2023, Tổng thống Biden ký dự luật nâng trần nợ công, tránh cho Mỹ một vụ vỡ nợ kỹ thuật. Nhưng đó chỉ là miếng băng dán lên vết thương hở. Tính đến thời điểm bài viết này, nợ công Mỹ đã vượt 35 nghìn tỷ USD. Mỗi giây, đồng hồ nợ lại nhảy thêm vài trăm nghìn đô la. Và câu hỏi đặt ra: liệu một tài sản có nguồn cung cố định 21 triệu đơn vị có phải là câu trả lời?
Tuần trước, tôi nhận được một email từ một nhà quản lý quỹ hưu trí ở Abu Dhabi. Anh ta hỏi: "Hoàng, với nợ Mỹ như thế này, liệu tôi có nên đề xuất phân bổ 1% vào Bitcoin cho hội đồng đầu tư không?" Tôi đã dành 20 phút để trả lời, nhưng cuối cùng tôi chỉ viết một câu: "Anh đã sẵn sàng giải thích với hội đồng lý do tại sao họ mất tiền chưa?"
Bởi vì đó là sự thật. Bitcoin không phải là một khoản đầu tư an toàn. Nó là một canh bạc vào sự thất bại của hệ thống hiện tại. Và canh bạc đó đang trở nên hấp dẫn hơn bao giờ hết.
Context — Khi nợ trở thành vũ khí hủy diệt hàng loạt
Để hiểu tại sao Bitcoin lại được nhắc đến trong bối cảnh này, chúng ta cần nhìn vào cấu trúc nợ của Mỹ. Nợ công không phải là vấn đề mới. Nhưng vấn đề là tốc độ tăng trưởng. Trong 20 năm qua, nợ Mỹ đã tăng từ 5,7 nghìn tỷ lên 35 nghìn tỷ — gấp 6 lần. Trong khi đó, GDP chỉ tăng gấp 2,5 lần. Điều này có nghĩa là mỗi đô la nợ tạo ra ngày càng ít giá trị hơn.
Và rồi có lãi suất. Khi Cục Dự trữ Liên bang tăng lãi suất lên 5,25% vào năm 2023, chi phí trả lãi cho nợ công đã vượt 1 nghìn tỷ USD mỗi năm. Đó là số tiền lớn hơn ngân sách quốc phòng. Và nó buộc chính phủ phải vay thêm để trả lãi — một vòng xoáy chết chóc.
Trong bối cảnh đó, câu chuyện về một tài sản không thể bị in thêm, không bị kiểm soát bởi bất kỳ chính phủ nào, trở nên có sức hấp dẫn lạ thường. Đó không phải là một phát minh mới. Đó là một câu chuyện cũ được kể lại với dữ liệu mới. Và lần này, nó được kể bởi những người nắm giữ hàng nghìn tỷ đô la.
Core — Dữ liệu không biết nói dối (hoặc có?)
Hãy nhìn vào dòng tiền. Trong quý 1 năm 2024, các quỹ đầu tư mạo hiểm và quỹ phòng hộ đã đổ hơn 2,5 tỷ USD vào các sản phẩm đầu tư Bitcoin. Con số này tăng 300% so với cùng kỳ năm ngoái. Nhưng điều thú vị không phải là số tiền, mà là loại nhà đầu tư. Theo báo cáo từ CoinShares, 67% dòng vốn đến từ các tổ chức tài chính truyền thống — những người trước đây coi Bitcoin là "huyền thoại" hay "bong bóng".
Nhưng dữ liệu on-chain còn kể một câu chuyện sâu sắc hơn. Số lượng Bitcoin được nắm giữ bởi các "long-term holders" — những người không di chuyển coin trong hơn 155 ngày — đã đạt mức cao kỷ lục 14,7 triệu BTC vào tháng 5/2024. Điều đó có nghĩa là hơn 75% nguồn cung lưu thông đang được giữ chặt, không sẵn sàng để bán. Trong thị trường giảm, đây là tín hiệu của sự tích lũy mạnh mẽ.
Tôi từng chứng kiến điều tương tự vào năm 2020. Khi đó, tôi đang xây dựng khóa học "DeFi cho người mới". Tôi nhớ một học viên đã hỏi: "Tại sao mọi người lại mua Bitcoin khi giá đang giảm?" Tôi trả lời: "Bởi vì họ không mua giá, họ mua tương lai." Nhưng lúc đó tôi cũng chỉ nói cho có. Bây giờ, tôi tin điều đó hơn.
Tuy nhiên, có một nghịch lý. Tương quan giữa Bitcoin và Nasdaq 100 vẫn ở mức cao (trên 0,5 trong 60 ngày). Điều này có nghĩa là Bitcoin vẫn chưa thoát khỏi cái bóng của "risk-on asset". Nếu thị trường chứng khoán giảm mạnh vì một cuộc khủng hoảng thanh khoản, Bitcoin rất có thể sẽ giảm cùng. Nó chưa phải là vàng kỹ thuật số trong mắt thị trường — nó vẫn là một tài sản đầu cơ với biệt danh đẹp đẽ.
Contrarian — Góc nhìn phản trực giác: Khi câu chuyện trở nên quá hoàn hảo
Tôi sẽ nói điều mà không ai trong cộng đồng crypto muốn nghe: Câu chuyện "Bitcoin là hàng rào chống lại sự mất giá của đồng đô la" đã quá cũ. Quá quen thuộc. Và quan trọng hơn, nó đã được định giá đến 70% vào giá hiện tại.
Hãy nhìn vào sự kiện halving tháng 4/2024. Trước halving, giá Bitcoin tăng hơn 100% so với đầu năm. Sau halving, nó giảm 15%. Điều này cho thấy thị trường đã mua tin đồn và bán sự thật. Nếu câu chuyện về nợ Mỹ đã được định giá quá nhiều, thì một tin tốt bất ngờ (ví dụ: Mỹ giảm thâm hụt ngân sách, hoặc lạm phát giảm mạnh) có thể khiến Bitcoin giảm 30-40% trong ngắn hạn.
Điều này từng xảy ra. Năm 2017, khi giá Bitcoin chạm 20.000 USD, câu chuyện "Trung Quốc sẽ chấp nhận Bitcoin" là động lực chính. Rồi Trung Quốc cấm, giá giảm 80%. Năm 2021, câu chuyện "El Salvador sẽ dẫn đầu làn sóng chấp nhận quốc gia" đẩy giá lên 69.000 USD. Rồi... không ai làm theo. Giá giảm 70%.
Bây giờ, câu chuyện là "nợ Mỹ sẽ phá hủy đồng đô la". Nó có thể đúng. Nhưng nếu nó đúng, thì nó đã được phản ánh trong giá. Và nếu nó sai? Nếu Cục Dự trữ Liên bang thành công trong việc hạ cánh mềm? Nếu nợ được tái cấu trúc? Lúc đó, người nắm giữ Bitcoin sẽ tự hỏi: "Tại sao tôi lại mua một tài sản không có dòng tiền, không có tiện ích, chỉ dựa trên một kịch bản đen tối?"
Đó là lý do tại sao tôi luôn khuyên học viên của mình: Đừng bao giờ đặt cược toàn bộ vào một câu chuyện duy nhất. Đa dạng hóa. Và quan trọng nhất, hãy hiểu rằng thị trường có thể phi lý trong thời gian dài hơn bạn có thể duy trì khả năng thanh khoản.
Takeaway — Câu hỏi còn lại
Khi tôi viết những dòng này, giá Bitcoin đang quanh 70.000 USD. Nợ Mỹ đang ở mức 35 nghìn tỷ. Và tôi đang ngồi trong một quán cà phê ở Riyadh, nhìn những con số nhảy múa trên màn hình. Tôi không biết tương lai sẽ ra sao.
Nhưng tôi biết một điều: Lần đầu tiên trong lịch sử, con người có một lựa chọn. Bạn có thể tin vào một hệ thống tiền tệ mà ở đó, một nhóm nhỏ người có thể quyết định in thêm tiền bất cứ lúc nào. Hoặc bạn có thể tin vào một giao thức mã nguồn mở, nơi không ai có thể thay đổi các quy tắc trừ khi đa số đồng thuận.
Tôi đã chọn. Nhưng câu hỏi dành cho bạn là: Liệu bạn có sẵn sàng chịu đựng sự biến động để bảo vệ giá trị của mình? Và liệu bạn có đủ kiên nhẫn để chờ đợi một tương lai mà những người khác chưa thấy?
Bởi vì, như tôi đã nói trong cuốn sách của mình: "Thất bại là NFT đẹp nhất của cuộc đời. Nó là duy nhất, không thể thay thế, và chỉ thuộc về bạn." Lần này, hãy để thất bại đó đến từ sự lựa chọn của chính bạn, chứ không phải từ sự thiếu hiểu biết.