Hãy nhìn vào con số này: theo dữ liệu từ CBDC Tracker, tính đến cuối Quý 3 năm 2024, có tới 130 quốc gia và vùng lãnh thổ, chiếm 98% GDP toàn cầu, đang ở các giai đoạn khác nhau trong việc nghiên cứu hoặc thử nghiệm CBDC (Central Bank Digital Currency). Con số này cho thấy không còn là viễn cảnh khoa học viễn tưởng, mà là một cuộc chạy đua thanh khoản có tổ chức nhất trong lịch sử tài chính hiện đại. Cơ quan tiền tệ của một quốc gia Đông Nam Á, nơi tôi đang sống, vừa công bố một báo cáo kỹ thuật dài 120 trang, trong đó họ chỉ ra một nghịch lý: phát hành CBDC sẽ làm giảm nhu cầu sử dụng stablecoin tư nhân, nhưng lại có thể ‘mượn’ hạ tầng blockchain của chúng để vận hành. Vậy câu hỏi đặt ra, đối với chúng ta, những người đang giao dịch hàng ngày trên chuỗi, điều này có ý nghĩa gì?",
"Bối cảnh thanh khoản toàn cầu hiện tại là một bức tranh phân mảnh. Ở châu Âu, khuôn khổ MiCA đã mang lại vẻ ngoài minh bạch, nhưng các yêu cầu dự trữ cho stablecoin và chi phí tuân thủ CASP đang tạo ra một rào cản gia nhập khổng lồ cho các dự án nhỏ. Trong khi đó, một số quốc gia châu Á công bố lộ trình CBDC bán buôn, không phải bán lẻ, cho thấy họ tập trung vào thanh toán xuyên biên giới hơn là thay thế tiền mặt. Dữ liệu từ một báo cáo của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) cho thấy, khối lượng thử nghiệm CBDC bán buôn đã tăng 200% so với năm ngoái, trong khi các dự án bán lẻ thì đang chững lại. Điều này củng cố cho giả thuyết mà tôi đã theo dõi từ năm 2017: cuộc chiến thực sự nằm ở lớp thanh khoản giữa các tổ chức, chứ không phải ở người dùng cuối. Sự chuyển dịch này không chỉ là kỹ thuật, nó là một tín hiệu vĩ mô cho thấy các ngân hàng trung ương đang muốn nắm quyền kiểm soát thanh khoản ở cấp độ nguyên tử, chứ không phải chỉ là dòng vốn thông qua hệ thống SWIFT truyền thống.",
"Từ kinh nghiệm kiểm toán các hợp đồng thanh toán, tôi nhận thấy một điểm mù quan trọng. Các stablecoin hiện tại, dù là USDC hay USDT, đều hoạt động như một loại ‘tiền tư nhân’ trong một thế giới mà công cụ lưu trữ giá trị vẫn là đồng đô la. Nhưng với CBDC, đặc biệt là các thiết kế dùng chung hạ tầng blockchain, chúng ta sẽ chứng kiến sự ra đời của một loại tài sản kỳ lạ: ‘tiền của ngân hàng trung ương có thể lập trình’. Điều này tạo ra một sự phân kỳ mới. Một mặt, nó có thể giết chết thị trường stablecoin tư nhân vì tính an toàn và được bảo đảm bởi chính phủ. Mặt khác, nó lại mở ra cánh cửa cho một hệ thống thanh toán xuyên biên giới hoàn toàn mới, nơi mà các giao dịch được hoàn tất gần như tức thời và chi phí gần như bằng không. Tôi đã xây dựng một mô hình hồi quy dữ liệu, dựa trên dòng vốn chảy vào các quỹ ETF Bitcoin spot tại Mỹ, và thấy rằng tỷ lệ tương quan với khối lượng thử nghiệm CBDC bắt đầu có dấu hiệu tăng lên. Đây là một tín hiệu cho thấy dòng vốn tổ chức đang bắt đầu định giá công nghệ lớp thanh khoản mới, chứ không chỉ dừng lại ở việc đầu cơ giá Bitcoin hay Ethereum.",
"Luận điểm chủ đạo trên thị trường hiện tại cho rằng CBDC sẽ thay thế stablecoin và làm suy yếu tính phi tập trung của crypto. Nhưng tôi cho rằng đây là một cách hiểu sai lệch. Crypto và CBDC đang giải quyết hai bài toán khác nhau. Crypto giải quyết bài toán khan hiếm và quyền sở hữu tài sản không cần cấp phép (Permissionless). CBDC giải quyết bài toán hiệu quả của hệ thống thanh toán hiện tại. Sự thật là, MiCA với các yêu cầu dự trữ của nó, thực chất đang buộc các stablecoin tư nhân phải giống với CBDC hơn. Nó không loại bỏ chúng, nó đang điều chỉnh chúng. Các dự án stablecoin nhỏ sẽ chết, nhưng các gã khổng lồ như Circle và Tether sẽ có cơ hội trở thành ‘ngân hàng thanh toán’ được quản lý của kỷ nguyên mới. Hãy nhìn vào dự án smart contract thanh toán của một ngân hàng trung ương châu Âu gần đây: họ sử dụng một cơ chế đặt cọc lai giữa một nền tảng của chính phủ và một pool thanh khoản trên chuỗi công khai. Điều này cho thấy, họ không thể bỏ qua lớp thanh khoản công khai đã được kiểm chứng bởi hàng tỷ giao dịch. Đối với các nhà đầu tư cá nhân, rủi ro lớn nhất không phải là CBDC giết chết thị trường, mà là việc bạn đang nắm giữ những stablecoin không đáp ứng được các yêu cầu dự trữ khắt khe theo MiCA, hoặc không có cơ chế hoán đổi với các loại tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương trong tương lai.",
"Vậy, bức tranh tương lai không phải là sự đối đầu giữa CBDC và crypto, mà là sự phân lớp. Sẽ có một lớp thanh khoản chính thức do các ngân hàng trung ương vận hành, và một lớp thanh khoản thứ cấp, nơi logo của các giao thức DeFi và stablecoin tư nhân vẫn tồn tại, nhưng phải tuân thủ các quy chuẩn mới. Câu hỏi cuối cùng mà tôi đặt ra cho độc giả là: liệu bạn đã sẵn sàng cho một thế giới mà ‘tiền’ tồn tại dưới hai hình thái – một loại có thể lập trình bởi nhà nước, và một loại vẫn giữ được bản chất phi quyền sở hữu? Sự lựa chọn của bạn trong chu kỳ tiếp theo có thể sẽ quyết định danh mục đầu tư của bạn tồn tại được đến đâu.