Số liệu vừa được công bố khiến tôi dừng lại giữa bản phân tích thanh khoản on-chain: Berkshire Hathaway chi khoảng 4,5 tỷ USD để mua lại cổ phiếu của chính mình trong quý 2 năm nay. Lần đầu tiên sau hơn một năm. CEO Greg Abel nói rằng 'giá trị nội tại vượt giá thị trường'. Câu đó nghe quen. Nhưng trong bối cảnh vĩ mô hiện tại, nó gợi cho tôi một câu hỏi khác: phải chăng một trong những cỗ máy phân bổ vốn lớn nhất hành tinh đang thừa nhận rằng họ không tìm thấy thứ gì đáng mua ở bên ngoài?
Bối cảnh cần được đặt đúng. Berkshire nổi tiếng với việc giữ lượng tiền mặt khổng lồ, chờ đợi những cú sập lớn để mua vào tài sản giá rẻ. Việc họ quay lại mua cổ phiếu của chính mình, sau một năm im lặng, thường được giới tài chính đọc là tín hiệu tích cực: ban lãnh đạo tin rằng cổ phiếu đang bị định giá thấp. Nhưng tôi nhìn thấy một lớp nghĩa khác. Nếu bạn là một nhà đầu tư với hàng chục tỷ USD tiền mặt, và lựa chọn tốt nhất bạn tìm được là mua lại chính cổ phiếu của công ty mình, thì điều đó cũng đồng nghĩa với việc toàn bộ thị trường — bao gồm cổ phiếu công nghệ, trái phiếu, bất động sản, và cả những tài sản rủi ro cao như crypto — không đưa ra được mức định giá hấp dẫn hơn so với chính bạn.
Đây không phải là một tín hiệu mua. Đây là một tín hiệu về sự khan hiếm cơ hội.
Giới phân tích thường nói về Berkshire như một chỉ báo của dòng tiền thông minh. Tôi đồng ý với điều đó, nhưng theo một cách khác. Khi Buffett và đội ngũ của ông không tìm được thứ gì đáng mua, điều đó nói lên rằng định giá tài sản trên toàn cầu đang ở mức không còn hấp dẫn. Trong ngôn ngữ của tôi, đó là tín hiệu thanh khoản đang di cư. Khỏi những nơi có định giá quá đắt, khỏi những nơi có rủi ro quá lớn, và chảy vào những nơi mà dòng tiền có thể được bảo toàn. Berkshire tự mua lại cổ phiếu là một dạng trú ẩn. Trong thế giới crypto, chúng ta thấy điều tương tự khi các quỹ lớn rút thanh khoản khỏi altcoin và đổ vào Bitcoin, hoặc khi TVL của các giao thức DeFi sụt giảm mạnh trong khi stablecoin vẫn giữ vững.
Hãy nhìn vào dữ liệu mà tôi đang theo dõi. Kể từ đầu năm, Bitcoin chỉ tăng khoảng 3,8% — một con số gần như tương đương với mức tăng của cổ phiếu Berkshire trong cùng kỳ. Sự tương đồng này không phải ngẫu nhiên. Nó phản ánh một thị trường đang trong giai đoạn tích lũy, nơi mà cả cổ phiếu giá trị lẫn tài sản kỹ thuật số đều thiếu động lực để bứt phá. Trong 7 ngày qua, tôi quan sát thấy một giao thức cho vay trên Ethereum mất khoảng 40% thanh khoản LP chỉ trong vòng một tuần. Người dùng đang rút tiền. Không phải vì họ sợ hãi, mà vì họ không thấy đủ lợi nhuận để giữ tiền trong đó. Chi phí cơ hội của việc nắm giữ tài sản rủi ro đang tăng lên, trong khi lợi suất thực tế từ DeFi vẫn chưa đủ hấp dẫn để bù đắp.
Khi tôi còn làm nghiên cứu tại IMF, tôi học được một bài học quan trọng: hành vi của những người quản lý vốn lớn không phản ánh sự lạc quan hay bi quan, mà phản ánh sự thiếu vắng các lựa chọn thuyết phục. Berkshire mua lại cổ phiếu của mình là một ví dụ kinh điển. Họ có tiền. Họ có thể mua bất kỳ công ty nào họ muốn. Nhưng họ chọn không làm điều đó. Dòng tiền của họ không biến mất, nó chỉ đang chuyển hướng về phía tài sản mà họ kiểm soát hoàn toàn. Trong crypto, chúng ta thấy một hiện tượng tương tự: sự trỗi dậy của các giao thức tự thân, nơi người dùng có thể kiếm lợi nhuận từ chính thanh khoản của họ mà không cần đến bên trung gian.
Tuy nhiên, tôi muốn đưa ra một góc nhìn phản trực giác. Việc Berkshire mua lại cổ phiếu thường được coi là tín hiệu tốt cho thị trường chứng khoán Mỹ. Nhưng với crypto, tôi cho rằng đây là một tín hiệu trung tính, thậm chí có phần tiêu cực. Lý do rất đơn giản: khi những nhà đầu tư lớn nhất thế giới không tìm thấy cơ hội nào ngoài việc mua lại cổ phiếu của chính họ, điều đó có nghĩa là họ cũng sẽ không đổ tiền vào Bitcoin, Ethereum hay bất kỳ tài sản số nào khác. Dòng thanh khoản từ các tổ chức truyền thống vào crypto, thứ mà chúng ta từng hy vọng sẽ đến trong chu kỳ này, có thể sẽ tiếp tục bị trì hoãn. Berkshire đang nói với chúng ta rằng: thị trường không có gì đủ rẻ để mua. Nếu điều đó đúng với cổ phiếu, thì nó cũng đúng với những tài sản rủi ro cao hơn nhiều.
Điều này dẫn tôi đến một nhận định quan trọng. Trong bối cảnh thanh khoản toàn cầu bị thu hẹp và các quỹ lớn chọn cách trú ẩn trong chính cổ phiếu của họ, các dự án crypto cần phải tự tạo ra giá trị thực thay vì trông chờ vào dòng tiền từ bên ngoài. Tôi không nói về những câu chuyện tokenomics rỗng tuếch hay những chương trình farm-and-dump. Tôi đang nói về việc xây dựng các giao thức có thể tạo ra doanh thu thực từ phí giao dịch, từ lợi suất cho vay, từ phí bảo hiểm. Trong quá trình nghiên cứu của tôi về các giao thức Layer 2, tôi nhận ra rằng chi phí chứng minh của ZK Rollup vẫn đang ở mức cao một cách phi lý. Các operator đang chảy máu tiền. Nếu gas không quay lại mức của thị trường bull, nhiều giao thức sẽ không thể tồn tại.
Bài toán mà Berkshire đặt ra cho chúng ta không phải là 'có nên mua cổ phiếu của họ hay không'. Bài toán đó là: khi tiền không còn nơi để chảy, nó sẽ tự tìm đến những nơi có thể tạo ra dòng chảy mới. Trong crypto, đó là các giao thức có khả năng tự duy trì. Tôi đã chứng kiến điều này trong DeFi Summer 2020, khi những người dùng từ các nền kinh tế yếu như Nigeria tìm đến Uniswap và Aave không phải vì họ tin vào công nghệ, mà vì họ cần một nơi để lưu trữ giá trị không bị kiểm soát. Dòng thanh khoản đang di cư không phải từ thị trường này sang thị trường khác, mà từ những nơi có lợi nhuận thấp và rủi ro cao đến những nơi có lợi nhuận thấp hơn nhưng an toàn hơn. Berkshire đang làm điều đó. Các quỹ đầu tư lớn cũng đang làm điều đó. Và những nhà đầu tư cá nhân thông minh cũng sẽ làm điều đó.
Vậy đâu là điểm đặt cược trong chu kỳ này? Tôi không nghĩ đó là việc mua Bitcoin và chờ đợi. Tôi cũng không nghĩ đó là việc bán tháo mọi thứ và đứng ngoài. Điểm đặt cược nằm ở việc tìm ra những giao thức có thể tạo ra lợi nhuận thực trong môi trường lãi suất cao và thanh khoản khan hiếm. Đó là những giao thức có nguồn thu ổn định, chi phí vận hành thấp, và cộng đồng người dùng thực sự. Berkshire mua lại cổ phiếu của họ vì họ biết rằng không có thứ gì khác trên thị trường mang lại tỷ suất lợi nhuận điều chỉnh theo rủi ro tốt hơn. Các nhà đầu tư crypto thông minh nên áp dụng cùng một logic. Hãy tự hỏi: giao thức nào đang tạo ra lợi nhuận thực? Giao thức nào có thể sống sót qua một mùa đông thanh khoản kéo dài? Giao thức nào có đội ngũ phát triển tiếp tục xây dựng ngay cả khi giá token giảm?
Trong quý 3, tôi sẽ theo dõi chặt chẽ liệu Berkshire có tiếp tục mua lại cổ phiếu hay không, và ở mức độ nào. Nếu họ tăng cường mua lại với quy mô lớn hơn, điều đó có nghĩa là họ vẫn không tìm thấy cơ hội bên ngoài, và thanh khoản sẽ tiếp tục ở lại trong các tài sản an toàn. Nếu họ dừng mua lại và bắt đầu mua tài sản khác, đó có thể là tín hiệu cho thấy định giá đang trở nên hấp dẫn hơn, và dòng tiền sẽ bắt đầu chảy ra ngoài. Tôi cũng sẽ theo dõi số dư tiền mặt của Berkshire và hoạt động M&A của họ. Nhưng quan trọng hơn, tôi sẽ theo dõi phản ứng của thị trường crypto đối với những tín hiệu này. Nếu Bitcoin có thể giữ vững mức giá hiện tại trong bối cảnh Berkshire thiếu niềm tin vào các cơ hội bên ngoài, điều đó nói lên rằng thị trường crypto đã trưởng thành hơn so với các chu kỳ trước.
Còn một chi tiết cuối cùng mà tôi muốn nhấn mạnh. Berkshire mua lại cổ phiếu với giá trị 4,5 tỷ USD, nhưng họ không công bố mức giá mua cụ thể hay kế hoạch mua lại trong tương lai. Khoảng trống thông tin này tạo ra sự không chắc chắn. Trong crypto, chúng ta quen với việc các quỹ đầu tư công bố chi tiết giao dịch của họ thông qua các địa chỉ ví trên chuỗi. Nhưng trong thị trường truyền thống, mọi thứ vẫn còn mù mờ. Sự khác biệt về tính minh bạch này chính là lợi thế của chúng ta. Chúng ta có thể nhìn thấy dòng tiền di chuyển trong thời gian thực. Chúng ta có thể theo dấu từng giao dịch lớn. Trong khi các nhà đầu tư truyền thống phải chờ đợi báo cáo quý, chúng ta có thể quan sát sự dịch chuyển của thanh khoản ngay khi nó xảy ra.
Thanh khoản đang di cư. Theo dấu nó. Nhưng đừng chỉ theo dấu dòng tiền đang chảy vào Bitcoin hay Ethereum. Hãy theo dấu những nơi mà thanh khoản đang rời đi. Khi Berkshire mua lại cổ phiếu của chính mình, họ đang rút tiền khỏi thị trường. Khi một quỹ đầu tư lớn bán tháo altcoin và giữ stablecoin, họ cũng đang làm điều tương tự. Câu hỏi đặt ra là: khi thanh khoản rời khỏi những nơi có định giá quá cao, nó sẽ chảy về đâu? Câu trả lời có thể khiến bạn ngạc nhiên. Trong chu kỳ này, tôi tin rằng thanh khoản sẽ chảy về những nơi có thể tạo ra giá trị thực, bất kể đó là cổ phiếu Berkshire hay một giao thức DeFi có doanh thu ổn định. Và những kẻ ngốc sẽ tiếp tục chờ đợi một cú bứt phá không bao giờ đến.
Câu hỏi cuối cùng tôi muốn đặt ra cho bạn đọc là: nếu Berkshire — một trong những nhà đầu tư thông minh nhất lịch sử — không tìm thấy thứ gì đáng mua trên toàn thị trường, thì bạn có bao nhiêu phần trăm chắc chắn rằng những altcoin bạn đang nắm giữ sẽ tăng giá trong 12 tháng tới? Thanh khoản đang di cư. Hãy đảm bảo rằng bạn đang đứng ở phía mà dòng tiền sắp chảy tới, chứ không phải phía mà nó vừa rời đi.

