Bạn có tin vào những con số lợi nhuận 'đẹp như mơ' không?
Morgan Stanley vừa tung ra báo cáo khiến Phố Wall phấn khích: lợi nhuận doanh nghiệp Mỹ và châu Âu trong quý II/2025 vượt kỳ vọng, tăng trưởng lần lượt 25% và 23%. Tỷ lệ hạ dự báo lợi nhuận chạm đáy từ năm 2021. Đây là tín hiệu nền kinh tế đang bùng nổ?
Đừng vội mừng. Hãy nhìn vào cấu trúc bên trong. Tốc độ tăng trưởng doanh thu (Mỹ +14%, châu Âu +10%) chỉ bằng một nửa tốc độ tăng lợi nhuận. Điều này có nghĩa là gì? Cỗ máy in tiền của doanh nghiệp không đến từ việc bán được nhiều hàng hơn, mà đến từ việc... giữ được nhiều tiền hơn trên mỗi đồng doanh thu.
Đây là bản chất của 'lạm phát lợi nhuận'. Doanh nghiệp tăng giá, cắt giảm chi phí (bao gồm cả sa thải nhân sự), và hưởng lợi từ giá năng lượng cao do xung đột địa chính trị. Ba 'ông lớn' kéo chỉ số là Năng lượng (nhờ xung đột), Tài chính (nhờ lãi suất cao) và Công nghệ (nhờ chu kỳ AI).
Trong 20 năm theo dõi thị trường, tôi chưa bao giờ thấy một sự đồng thuận 'lợi nhuận tốt' lại đi kèm với nhiều cảnh báo rủi ro đến vậy. Đây là một canh bạc lớn: nếu 'cỗ máy lợi nhuận' này chỉ dựa trên giá cả và xung đột, thì khi bong bóng vỡ, hậu quả sẽ rất nặng nề.
Phân tích kỹ thuật cho thấy, nếu lợi nhuận chủ yếu đến từ việc tăng giá (inflation), thì Ngân hàng Trung ương sẽ không có lý do gì để hạ lãi suất. 'Lợi nhuận cao' trở thành 'kẻ thù của thị trường' vì nó trì hoãn việc nới lỏng tiền tệ. Kịch bản 'higher for longer' đang quay trở lại.
Nhưng đây mới là góc nhìn phản trực giác mà tôi muốn nhấn mạnh: Sự 'khoẻ khoắn' của bảng cân đối kế toán doanh nghiệp đang che giấu sự yếu ớt của nền kinh tế thực.
Tại sao? Bởi vì nếu lợi nhuận tăng bằng cách tăng giá và sa thải nhân viên, thì sức mua của người tiêu dùng sẽ giảm. Doanh nghiệp có lãi, nhưng người dân không có tiền để tiêu. Đây là kịch bản 'K-Shaped Recovery' (phục hồi hình chữ K) điển hình: người giàu càng giàu (nhờ cổ phiếu), người nghèo càng nghèo (vì mất việc và giá cả đắt đỏ).
Điểm mù lớn nhất của thị trường hiện tại là: Họ đang nhầm lẫn giữa 'lợi nhuận từ giá' với 'lợi nhuận từ tăng trưởng thực'.
Hãy nhìn vào ví dụ từ năm 2021. Khi đó, chuỗi cung ứng đứt gãy, doanh nghiệp tăng giá, lợi nhuận bùng nổ. Nhưng đó là 'lợi nhuận ảo'. Khi chuỗi cung ứng hồi phục, lợi nhuận lao dốc. Hiện tại, xung đột địa chính trị đang đóng vai trò như 'cú sốc cung' đó. Nếu xung đột hạ nhiệt, giá năng lượng giảm, lợi nhuận sẽ bay hơi ngay lập tức.
Vậy nhà đầu tư nên làm gì? Đừng mua vào câu chuyện 'lợi nhuận cao'. Hãy mua vào câu chuyện 'doanh thu cao và biên lợi nhuận ổn định'. Hãy tìm kiếm những doanh nghiệp có thể tăng trưởng cả về lượng và giá, chứ không chỉ dựa vào giá.
Tín hiệu cần theo dõi: Giá dầu Brent. Nếu nó duy trì trên 90 USD/thùng, 'lạm phát lợi nhuận' sẽ tiếp diễn. Nhưng nếu nó giảm xuống dưới 80 USD, hãy chuẩn bị cho một đợt điều chỉnh lợi nhuận lớn.
Bạn đã sẵn sàng cho sự thật về 'lợi nhuận doanh nghiệp' chưa, hay bạn vẫn đang mơ về một thị trường tăng giá bền vững?