Tôi vừa đọc xong một báo cáo phân tích về private credit. Nó bảo: áp lực trong danh mục cho vay tư nhân đang ở mức cao nhất kể từ 2017. Tôi không bất ngờ. Tôi đã thấy điều này rồi – trong code, trong log của bot, và trong cách thanh khoản biến mất khỏi order book khi thị trường đi ngang.
Khi tôi build bot arbitrage vào mùa DeFi Summer 2020, tôi học được một điều: thanh khoản không bao giờ biến mất mà không có lý do. Nó chỉ di chuyển. Và khi nó di chuyển khỏi private credit, nó đang báo hiệu một điều gì đó lớn hơn.
Private credit – thị trường cho vay phi ngân hàng trị giá 1.5 nghìn tỷ đô – là nơi các quỹ đầu tư tư nhân, các công ty phát triển kinh doanh (BDC) và các tổ chức cho vay trực tiếp cấp vốn cho doanh nghiệp vừa và nhỏ. Nó không được kiểm soát như ngân hàng truyền thống. Kỳ hạn dài hơn. Thanh khoản thấp hơn. Và lãi suất thường là thả nổi (SOFR + 300-600 bps). Nghe quen không? Đó giống hệt cấu trúc của một pool thanh khoản trên DeFi, chỉ khác là nó không có smart contract để audit.
Báo cáo chỉ ra rằng áp lực này là hệ quả tất yếu của chu kỳ thắt chặt tiền tệ. Khi Fed giữ lãi suất ở 5.25-5.50% (so với 0.25% năm 2017 khi áp lực lần cuối ở mức này), chi phí vay của các doanh nghiệp vừa và nhỏ tăng vọt. Điều này có nghĩa là lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh không đủ trả lãi vay – một tình trạng gọi là "interest coverage ratio sụp đổ". Đây là giai đoạn đầu của suy thoái kinh tế, và nó đang xảy ra trong im lặng.
Điều làm tôi chú ý không phải là con số, mà là cách thị trường đang phản ứng.
Private credit không phải là một thị trường minh bạch. Không có order book. Không có biểu đồ giá thời gian thực. Nhưng tín hiệu vẫn đến qua các kênh khác: lợi suất trái phiếu doanh nghiệp giảm, chênh lệch tín dụng (credit spread) mở rộng, và – quan trọng nhất – dòng vốn từ các quỹ hưu trí và bảo hiểm bắt đầu rút khỏi các quỹ private credit. Đây là một dạng "liquidity flight" tương tự như khi tôi thấy thanh khoản trên Uniswap v2 giảm 50% trong một đêm vì một bot flash loan bị fail.
Tôi từng gặp chuyện này. Năm 2021, khi NFT floor sweep script của tôi sweep 30 NFT từ một collection, tôi nghĩ mình đã kiếm được 1.5 ETH lợi nhuận. Cho đến khi contract bị rug pull. Tôi mất 0.8 ETH vì không kiểm tra ownership của contract. Bài học: thanh khoản giả đến từ sự tự tin thái quá và thiếu kiểm tra thực tế.
Áp lực private credit hiện tại cũng vậy. Nó không phải là một vụ nổ bom tấn. Nó là sự tích tụ của hàng ngàn khoản vay nhỏ, mỗi khoản đều có lãi suất tăng dần, mỗi khoản đều đang gặp khó khăn trong việc trả nợ. Và khi một trong số đó vỡ, nó sẽ kích hoạt một domino effect: từ quỹ private credit đến BDC, từ BDC đến các quỹ hưu trí, và từ đó đến thị trường chứng khoán.
Nhưng tôi không phải là nhà phân tích vĩ mô. Tôi là một nhà giao dịch lập trình. Và tôi nhìn thấy cơ hội trong rủi ro này.
Báo cáo chỉ ra rằng thị trường vẫn đang giao dịch với kỳ vọng "soft landing" – hạ cánh mềm. Nhưng private credit đang gửi tín hiệu "hard landing". Đây là một sự chênh lệch (discrepancy) mà tôi có thể khai thác. Nếu tôi có thể xác định được các tài sản bị định giá sai dựa trên tín hiệu này, tôi có thể xây dựng một chiến lược.
Ví dụ, tôi có thể short các quỹ ETF liên quan đến private credit (như BDC ETF) và long các quỹ trái phiếu chính phủ (như TLT). Logic: khi private credit vỡ, tiền sẽ chảy vào trái phiếu chính phủ, đẩy giá lên và lợi suất xuống. Đây là một giao dịch "relative value" đơn giản nhưng hiệu quả.
Nhưng quan trọng hơn, tôi cần một hệ thống quản lý rủi ro mạnh mẽ. Năm 2022, khi bot arbitrage của tôi thua lỗ 2 tháng liên tục, tôi đã phải rút nó offline, phân tích 500 giao dịch lỗ, và phát hiện ra 80% thua đến từ trượt giá >5%. Tôi viết thêm module kiểm tra depth chart và tự động stop khi biến động 1 phút vượt 3%. Khi thị trường hồi phục, bot chạy lại có lợi nhuận 0.5 ETH dù volume thấp.
Bài học: mỗi lần thua, tôi đều refactor code và tâm lý.
Private credit stress là một tín hiệu. Nó không phải là một dự đoán chắc chắn. Nhưng nó là một dữ liệu tôi có thể sử dụng. Tôi sẽ không đặt cược tất cả vào nó. Tôi sẽ xây dựng một bot theo dõi các chỉ báo liên quan: credit spread, lợi suất trái phiếu, và dòng vốn vào các quỹ private credit. Nếu chúng hội tụ, tôi sẽ hành động. Nếu không, tôi sẽ chờ.
Điều thú vị là private credit stress có thể ảnh hưởng đến crypto. Nếu private credit vỡ, nó sẽ gây ra một cuộc khủng hoảng thanh khoản toàn cầu. Điều này có nghĩa là tiền sẽ chảy vào các tài sản trú ẩn an toàn như Bitcoin. Nhưng trong ngắn hạn, nó cũng có thể gây ra một đợt bán tháo mạnh khi các quỹ đầu tư bán crypto để đáp ứng yêu cầu ký quỹ. Tôi đã thấy điều này trong thị trường bear 2022.
Tôi sẽ không mua Bitcoin ngay bây giờ. Tôi sẽ chờ đợi tín hiệu xác nhận từ thị trường trái phiếu. Nếu lợi suất trái phiếu giảm mạnh, đó là dấu hiệu cho thấy thị trường đang pricing in suy thoái. Lúc đó, tôi sẽ mua Bitcoin.
Cuối cùng, tôi muốn nhấn mạnh một điều: tự kiểm chứng kỹ thuật là quan trọng nhất. Tôi đã mắc sai lầm khi đầu tư vào Status (SNT) năm 2017 mà không đọc contract. Tôi đã mất tiền. Từ đó, tôi quyết định không bao giờ mua token nào nếu chưa tự audit code. Private credit cũng vậy. Đừng tin vào báo cáo phân tích. Hãy tự kiểm tra dữ liệu. Hãy tự viết code để theo dõi. Hãy tự xây dựng hệ thống quản lý rủi ro của bạn.
Khi code chạy, tôi mới biết mình sai ở đâu. Và tôi sẽ sửa nó.
Takeaway: Private credit stress là một tín hiệu mạnh mẽ cho thấy thị trường đang chuyển từ "expansion" sang "contraction". Đây là cơ hội để các nhà giao dịch lập trình xây dựng chiến lược dựa trên sự chênh lệch giữa kỳ vọng thị trường và thực tế. Nhưng hãy nhớ: quản lý rủi ro là trên hết. Và luôn tự kiểm chứng.
Câu hỏi dành cho bạn: Bạn đã sẵn sàng refactor code và tâm lý của mình chưa?