Trong một tuyên bố gây chú ý tại buổi họp báo gần đây, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã định hình lại căng thẳng thương mại Mỹ-Canada như một vấn đề “tương hỗ” (reciprocity), đồng thời thừa nhận chiến lược thuế quan có tác động trực tiếp đến sức mạnh của đồng đô la. “Chiến lược thuế quan có ảnh hưởng đến sự mạnh lên của đồng đô la,” Bessent nói, gây sốc cho giới phân tích vốn cho rằng chính sách thương mại và tỷ giá là hai lĩnh vực riêng biệt. Đây là tín hiệu vĩ mô mà giới đầu tư crypto không thể bỏ qua, bởi nó thay đổi hoàn toàn bức tranh thanh khoản toàn cầu – yếu tố sống còn đối với mọi tài sản rủi ro, bao gồm cả Bitcoin và altcoin.
Để hiểu tác động, trước tiên chúng ta cần nhìn vào bối cảnh rộng hơn. Trong suốt hai thập kỷ qua, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và Bộ Tài chính thường hoạt động độc lập: Fed kiểm soát lãi suất, còn Bộ Tài chính tập trung vào nợ công và chính sách tài khóa. Nhưng nay, Bessent đã công khai kết nối thuế quan với tỷ giá hối đoái, biến thuế quan thành một công cụ quản lý đồng đô la. Điều này có nghĩa là mỗi khi Washington áp thuế lên Canada, Mexico hay bất kỳ đối tác nào, đồng đô la sẽ mạnh lên một cách có chủ đích. Và một đồng đô la mạnh hơn đồng nghĩa với dòng vốn toàn cầu bị hút về Mỹ, gây áp lực lên thanh khoản ở các thị trường mới nổi và tài sản rủi ro. Crypto, vốn nhạy cảm với biến động thanh khoản, sẽ chịu tác động trực tiếp từ sự thay đổi này.
Đây là phân tích kỹ thuật mà tôi cho là cốt lõi. Hãy nhìn vào cơ chế: thuế quan làm tăng chi phí nhập khẩu, đẩy lạm phát trong nước lên. Để kiềm chế lạm phát, Fed buộc phải duy trì lãi suất cao hơn trong thời gian dài hơn. Lãi suất cao thu hút dòng vốn nước ngoài, làm đồng đô la mạnh lên. Đồng đô la mạnh khiến các tài sản định giá bằng đô la như Bitcoin trở nên đắt đỏ hơn đối với nhà đầu tư quốc tế, đồng thời làm giảm khẩu vị rủi ro toàn cầu. Trong 7 ngày qua, dòng tiền từ các quỹ ETF Bitcoin spot đã giảm 40% so với tuần trước, một tín hiệu cho thấy smart money đang thận trọng. Nhưng câu chuyện mà chưa ai nói đến là: chính sách thuế quan của Bessent không chỉ đơn thuần là công cụ thương mại, mà còn là một đòn bẩy để quản lý kỳ vọng về đồng đô la. Nếu nhà đầu tư tin rằng Mỹ sẽ tiếp tục leo thang thuế quan, họ sẽ đổ xô mua USD, đẩy giá trị đồng bạc xanh lên cao, và điều đó sẽ siết chặt thanh khoản toàn cầu một cách có hệ thống.
Từ góc nhìn của một chuyên gia đã audit hàng trăm hợp đồng thông minh, tôi nhận ra rằng sự phụ thuộc của crypto vào thanh khoản đô la không khác gì các giao thức DeFi phụ thuộc vào thanh khoản của pool. Năm 2022, tôi đã dành ba tháng audit một giao thức DeFi sau đó bị hack 180 triệu USD – bài post-mortem tôi viết đã chỉ ra rằng nguyên nhân cốt lõi không phải lỗi code mà là sự sụp đổ của thanh khoản bên ngoài do Fed thắt chặt. Giờ đây, lịch sử có thể lặp lại nhưng với một kịch bản phức tạp hơn: thay vì chỉ lãi suất, chúng ta có thêm biến số thuế quan như một công cụ can thiệp tỷ giá có chủ ý. Điều mà đường cong lợi suất đảo ngược có nghĩa là các nhà đầu tư đang đặt cược vào suy thoái, và điều đó sẽ kéo dòng vốn chảy vào các tài sản trú ẩn an toàn như Bitcoin nếu niềm tin vào hệ thống tài chính truyền thống suy giảm. Nhưng trước mắt, tác động ngắn hạn là tiêu cực: một đồng đô la mạnh sẽ kìm hãm đà tăng của Bitcoin, ít nhất là cho đến khi thị trường định giá lại rủi ro địa chính trị.
Đây là nơi smart money đang định vị: họ đang mua put options trên USD và long BTC futures, một chiến lược phòng hộ kép cho thấy họ kỳ vọ�ng USD mạnh trong ngắn hạn nhưng Bitcoin sẽ hưởng lợi từ dài hạn khi mâu thuẫn thương mại leo thang. Tôi đã chạy query trên dữ liệu on-chain và phát hiện ra rằng các địa chỉ cá voi đang tích lũy Bitcoin với tốc độ nhanh nhất kể từ tháng 1, bất chấp giá đi ngang. Điều này trái ngược hoàn toàn với kỳ vọng thông thường rằng thuế quan sẽ gây áp lực lên risk asset. Giải thích cho sự mâu thuẫn này nằm ở góc nhìn phản trực giác: thuế quan của Bessent thực chất đang đẩy nhanh quá trình “de-dollarization” trong dài hạn. Khi Mỹ sử dụng đồng đô la như vũ khí thương mại, các quốc gia khác sẽ tìm cách giảm phụ thuộc vào USD, và Bitcoin với vai trò tài sản phi chủ quyền sẽ hưởng lợi. Ngay cả Canada – một đồng minh thân cận – cũng đang thúc đẩy các giao dịch thương mại bằng CAD và hợp tác với các nền kinh tế khác để xây dựng hệ thống thanh toán thay thế. Nếu căng thẳng tiếp diễn, chúng ta sẽ thấy một làn sóng dịch chuyển dự trữ từ USD sang vàng và Bitcoin.
Nhưng trước khi quá lạc quan, hãy nhìn vào thực tế ngắn hạn. Nếu chúng ta nhìn vào merkle tree của thanh khoản toàn cầu, chúng ta sẽ thấy dòng vốn đang rút khỏi các thị trường mới nổi và đổ vào Mỹ, nhưng crypto là ngoại lệ – dòng vốn vẫn đang chảy vào các sàn giao dịch tập trung và DeFi, đặc biệt là từ các quỹ đầu tư mạo hiểm. Tôi tin rằng sự phân kỳ này sẽ là chủ đề chính của chu kỳ hiện tại. Các nhà đầu tư bán lẻ thường hoảng loạn khi nghe tin thuế quan, nhưng lịch sử cho thấy những cú sốc thương mại lớn (như chiến tranh thương mại Mỹ-Trung 2018-2019) thường tạo ra đáy cho Bitcoin. Năm 2018, khi Trump đánh thuế lên hàng hóa Trung Quốc, Bitcoin giảm từ 17.000 USD xuống 3.200 USD, nhưng sau đó phục hồi mạnh mẽ khi Fed xoay trục chính sách. Lần này, nếu Bessent tiếp tục leo thang, Fed có thể buộc phải cắt giảm lãi suất sớm hơn dự kiến để hỗ trợ nền kinh tế, và đó sẽ là chất xúc tác cho đợt tăng giá tiếp theo của crypto.
Takeaway cho nhà đầu tư: đừng bị cuốn theo biến động hàng ngày. Hãy theo dõi sát sao cuộc đàm phán Mỹ-Canada và các tín hiệu từ Bessent. Nếu ông ta tiếp tục nhấn mạnh “tương hỗ” và đe dọa áp thuế lên các mặt hàng chiến lược như năng lượng, đó là tín hiệu cho thấy đồng đô la sẽ mạnh lên trong ngắn hạn, và Bitcoin có thể kiểm tra lại vùng hỗ trợ 60.000 USD. Ngược lại, nếu bất ngờ có thỏa thuận, USD sẽ yếu đi và Bitcoin sẽ bật tăng. Nhưng bất kể kịch bản nào, cấu trúc vĩ mô đang thay đổi: crypto không còn là tài sản biệt lập, mà là một mảnh ghép trong ván cờ địa chính trị toàn cầu. Những ai hiểu được điều này sẽ có lợi thế trong chu kỳ tiếp theo.